homework

Write the antonyms of the words and make sentences where you can use bboth two words.

cheap- expensive
Photography is an expensive hobby.

old-new
The hardest part of this job is understanding the new technology.

lazy- hardworking
John is a hardworking truck driver․

ugly-beautiful
She was even more beautiful than I had remembered.

big- little
A cake decorated with little flowers.

good- bad
I have some bad news for you.

fast- slowly
The situation is slowly improving.

thick- thin
She’s only wearing a thin summer jacket .

kind- evil
His evil deeds.

strong- weak
My grandfather had a weak heart.

difficult-easy
The test was easy.

full- empty
The fuel tank’s almost empty.

dirty- clean
Make sure you have clean hands before you eat.

quiet- worry
I worry about my daughter.

Read the text, translate the last passage into English

Dave’s class at school were studying English history, and one day their teacher said to them, ‘Well, boys, on Friday we’re all going to get on a bus and go to Conway. There’s a beautiful castle there, and we’re going to visit it.’ The boys were very happy when they heard this.

‘Now, has anybody got any questions?’ the teacher asked.

‘How old is the castle, sir?’ Dave asked.

‘It’s about seven hundred years old, Dave,’ the teacher answered.

‘What’s the name of the castle, sir?’ another boy asked.

‘Conway Castle,’ the teacher said.

Ուրբաթ օրը տղաները դպրոց եկան ժամը 9-ին և նստեցին ավտոբուս: Նրանք այցելեցին Քոնվեյի ամրոցը և տուն վերադարձան:

-Դե ի՞նչ,-ասաց Դեյվի մայրիկը նրան, երբ տուն մտավ,- հավանեցի՞ր ամրոցը:

-Ոչ այդքան,- պատասխանեց Դեյվը,- հիմար մարդիկ այն երկաթգծին շատ մոտ են կառուցել:

On Friday, the boys came to school at 9 o’clock and boarded a bus. They visited Conway Castle and returned home.
-So,-Dave’s mother said to him,when he entered the house,-did you like the castle?
-Not so much,-Dave replied,-stupid people built it very close to the railway.

Match the words with their definitions.
1.people who have no jobs – c. the employed
2.people who are over 70 – f. the elderly

3.people who cannot see – a. the blind
4.people who have lots of money – b. the rich
5.people who have no money – g. the poor
6.people who cannot hear – e. the deaf
7.people who are not strong – d. the weak
Fill in all the gaps with a suitable preposition. at-from-in-of-on-to
My name is Maria and I come from Spain. I am studying English at a school in London. I’m not very good in languages but I need English to work on tourism.
I’m fond of travelling and I like meeting people. Last Saturday my neighbour invited me to a party. It was kind of him to invite me. My neighbour’s brother is married to a Spanish girl.
I go to the cinema quite often — it depends on the film. I’m also interested in art, so I often visit art galleries and museums.
The people are very nice to me here and they don’t make fun of my accent. Perhaps my English is improving!

Ադրբեջանցիները Հայաստանում

Շատ ադրբեջանցիներ ապրել են Հայաստանում, հատկապես Խորհրդային Միության տարիներին: Նրանք հիմնականում բնակվում էին Ղափանի, Մասիսի, Եղեգնաձորի, Վարդենիսի, Աշոտցսկի շրջաններում: Ադրբեջանցիներ կային նաև Երևանում:

Հայերի և ադրբեջանցիների հարաբերություները քաղաքավարի էին, որոշ դեպքերում նաև բարեկամական: Սակայն, միևնույն է զգուշավորություն կար: Ադրբեջանցիները խոսում էին մաքուր հայերեն: Եթե փողոցում տեսնեիր ադրբեջանցու, շատ քիչ դեպքերում կարող էիր տարբերել:

Նույն ձև, շատ հայեր բնակվում էին Ադրբեջանում: Երբ Խորհրդային Միությունը փլուզվում էր, ադրբեջանցիները և հայերը սկսեցին վերադառնալ իրենց հայրենիքները: Սովորաբար լինում էր տների փոխանակում: Հայերի մեծ մասը բնակվում էր Բաքվում և տեղի ունեցավ անհավասար փոխանակում: Նրանցից շատերը փոխանակեցին իրենց լավ բնակարանները և տները Հայաստանի խուլ վայրերում գտնվող ադրբեջանցիների խարխուլ տների հետ: Երբ ադրբեջանցիները վերադառնում էին Ադրբեջան, հայերը նրանց համար ավտոբուսներ էին կանչել, որը նրանց կհասցներ մինչև սահման: Սակայն, հայերը մեծ մասամբ թողել էին իրենց ունեցվածքը և փախել էին Հայաստան, թողնելով ամեն ինչ:

Խորհրդային Միության տարիներին Ադրբեջանական կառավարությունը վարում էր հայաթափման քաղաքականություն Արցախում և Նախիջևանում: Այդ իսկ պատճառով էլ Նախիջևանում Խորհրդային Միության փլուզման նախօրյակին համարյա հայ չէր մնացել: Իսկ Արցախում հայ բնակչությունը զգալիորեն պակասել էր:

ՀՀ հարաբերությունները հարևան երկրների հետ

Իմ նախատատը, որպես ամերիկյան որբանոցի սան
Հայոց Մեծ Եղեռնի ժամանակ շատ երեխաներ կորցրեցին իրենց ծնողներին և իմ մոր տատիկը այդ մարդկանցից մեկն էր:

1915 թվականին անապսատան երեխաների համար ստեղծվեցին ամերիկյան որբանոցներ՝ սկզբից Կարսում հետո Ալեքսանդրապոլում: Ալեքսրանդապոլում ստեղծվեցին 8 որբանոց, որտեղ ապրում էին 500 երեխաներ, այդ թվում նաև իմ նախատատը:

Որբանոցները կառավարում էին միստր Յարոն, Միշելը, Ֆատլկենը, Ֆեգելը, Ֆիլիպը, տիկին Աշխենը, օրիորդ Սանդուխտն ու Սաթենիկը: Որբերը ապահովված էին սննդով, հագուստով, հանրակրթական առարկաներից զատ սովորում էին զանազան արհեստներ, օտար լեզուներ: Դպրոցները համեմատաբար ապահովված էին դասագրքերով, գրենական պիտույքներով:

Տղաները սովորում էին նկարչություն, ատաղձագործություն, դերձակություն, կոշկակարություն, թիթեղագործություն, կազմարարություն, հյուսնություն, սափրիչություն, երկաթագործություն, կավագործություն, փականագործություն: Աղջիկները հմտանում էին ամեն կարգի տնային գործերի մեջ:

Երեխաները օրվա մի մասը անցկացնում էին դպրոցում, մյուս մասը` արհեստանոցներում: Շաբաթ և կիրակի օրերին դպրոցներում եւ արհեստանոցներում պարապմունքներ չկային, և նրանք զբաղվում էին որբանոցներում մաքրություն անելով, հետևում անձնական հիգիենային և այլն:

Մայրիկս պատմում է, որ նրա տատիկը շատ կրթված էր, շատ գքեր էր կարացել և ստեղծագործելու հանդեպ մեծ սեր ուներ: Նրա ապագա ամուսնուն հենց Ալեքսանդրապոլում է հանդիպել:

Ընտանեկան ընթերցումներ: Սասնա ծռեր

Իմ նախապապերը, որպես ռեպրեսիայի զոհեր
1917 թվականին հոկտեմբերյան հեղաշրջումից հետո, Ռուսաստանում իշխանության եկան բոլշևիկները: Դա կոմունիստական կուսակցության մի թև էր, որի ծրագրում կար Ռուսաստանում կառուցել բանվոր-գյուղացիական պետություն և ապագայում սոցիալիզմ կամ կոմունիզմ: Այդ դոկտրինան իր մեջ նեռարում էր այն դրույթները, որ երկրում հարուստ պետք է չլինի, բանվորներին և գյուղացիներին շահագործող պետք է չլինի, բոլոր ձեռնարկությունները և գործարանները պետք է պատկանեն պետությանը և հողը պետք է լինի գյուղացունը: Իրենց այդպիսի ազնիվ մտահաղացումները կատարելու համար բոլշևիկները չէին խորշում օգտագործել ամենասարսափելի միջոցները:

Հեղափոխությունից հետո գնդակահարվեցին կամ աքսորվեցին Ռուսական կայսրության շատ հայտնի պետական գործիչներ, գիտնականներ, գործարարներ: 1922 թվականին կազմվեց ԽՍՀՄ-ն՝ առաջվա Ռուսական կայսրության ծայրամասում գտնվող միապետությունների միավորմամբ: Իշխանությունն այդ ժամանակ էլ գտնվում էր կոմունիստական կուսակցության ձեռքերում:

1924 թվականին Լենինի մահից հետո, իշխանության եկավ Ի. Վ. Ստալինը: Իշխանության գալուց հետո իր առաջին աշխատանքն էր ազատվել իր հին բոլշևիկ ընկերներից: Նա վախենում էր, որ օգտագործելով իրենց հարգանքը և իշխանությունը, նրանք կարող են անել պետական հեղաշրջում: Այդ պատճառով գնդակահարվեցին կոմունիստական կուսակցության շատ գործիչներ, մյուսների վրա կազմվեցին հայտնի գործեր:

Այդպես մինչև Հայրենական մեծ պատերազմն սկսելը պարբերաբար դատվում էին, աքսորվում և գնդակահարվում տարբեր պետական, քաղաքական և տնտեսական գործիչներ, զանազան պատճառներով: Այդ ամեն ինչի կուլմինացիան եղավ 1937 թվականին, երբ առանց դատարանի, այսպես կոչված եռյակների որոշմամբ գնդակահարվում կամ աքսորվում էին: Իսկ 1941 թվականին պատերազմ սկսելուց հետո, Ստալինը վախենալով, որ որոշ ժողովուրդներ կաջակցեն Հիտլերին, աքսորեց ամբողջական ազգերի:

Պատերազմի ժամանակ ռեպրեսիաները որոշ չափով թուլացան, բայց նոր թափ առան նրանից հետո: Պատճառը այն էր, որ պատերազմի ժամանակ, որոշ գործիչներ ձեռք էին բերել մեծ հեղինակություն կուսակցության և պետության մեջ: Ռեպրեսիաներին զոհ դառան շատ հայտնի բժիշկներ, բարձրաստիճան զինվորականեր, պարտիական գործիչներ: Այդ ամեն ինչը վերջացավ Ստալինի մահվան հետ 1953 թվականին:

Մորս պապիկը նույնպես ռեպրեսիայի զոհ է եղել: Նա գրքերի սիրահար էր և երեկոյան միշտ կարդում էր: Հարևանները մատնեցին նրան ասելով, թե իբրև արգելված գրականություն է կարդում: Այդպիսով մի օր եկան և նրան տարան: Իմ տատիկը այդպես էլ չտեսավ իր հորը, իսկ նրա քույրը ընդամենը երեք տարեկան էր:

Երբ որ նրա եղբայրը փորձել է նրան հաց տանել, նրան նույնպես ձերբակալել են, երկու ընտանիքներն էլ կորցնելով իրենց հայրերին:

Աշխարհում ներկա դրության վերլուծություն
Դեռևս կես տարի առաջ աշխարհում շատ քիչ մարդիկ կմտածեին, որ մոտակա ապագայում կտեսնեն, թե ինչպես է աշխարհը փոխվում իրենց աչքերի առջև: Նոր կորոնավիրուսը փոխում է աշխարհը տնտեսական, քաղաքական, առողջապահական սոցիալական և շատ ուրիշ տեսանկյուներից:

Կորոնավիրուսը չի բուժվում պատվաստանյութերով, այլ բուժվում են երկրորդական հետևանքները :

Աշխարհի բոլոր գիտական կենտրոնները կատարում են փորձեր պատվաստանյութը կամ ներկա դեղամիջոցներով վարակի բուժում գտնելու համար: Աշխարհի բոլոր առաջատար երկրներն ինչպիսին են ԱՄՆ-ն, Ռուսաստանը ,Գերմանիան, Չինաստանն աշխատում են այդ ուղղությամբ: Հնարավոր է, որ 2020 թվականի վերջում արդեն կունենանք կորոնավիրուսի պատվաստանյութ:

Աշխարհի առողջապահական համակարգը աշխատում է ուժեղ ռեժիմով: Դրա արդյունքն երևում է կորոնավիրուսից միլիոնավոր բուժվածների շնորհիվ:

Նաև շատ լարված իրավիճակ է տնտեսության համակարգում: Աշխարհում այսպիսի դեպք դեռ չի եղել, որ մարդկության մեծ մասը չաշխատի: Հիմա միայն աշխատում են կեսական գործունեությանը անհրաժեշտ կազմակերպությունները:

Դեռ հայտնի չէ, թե ինչպիսի կորուստներ կունենա տնտեսությունը: Դա կախված է, թե ինչպես երկրները կաշխատեն վարակի դեմ: Սակայն պարզ է, որ տնտեսության կառուցվածքը փոխվում է: Շահում են այն կազմակերպություններն, որոնք կարող են աշխատել օնլայն: Շահում են նաև տեխնոլոգիական ստարտափները, որոնց ստեղծած հավելվածները գօնում են պետությանը և բնակչությանը հաղթահարել մեկուսացման պատճառով առաջացած բարդությունները:

Իհարկե, տնտեսության անկումը կբերի շատ մարդկանց ապրելակերպի վատթարացման: Անհասկանալի վիճակում են գտնվում նաև երկրների ֆինանսական դրությունները: Շատ մեծ ծախսեր են արվում նոր հիվանդասենյակներ գնելու, մարդկանց մեկուսացման, խոցելի խմբերին օգնություն հատկացնելու վրա: Այս ծախսերն արվում են պետությունների առկա միջոցներից: Սակայն, այդ միջոցները ևս սահմանափակ են: Նրանք կազմված են տնտեսության աշխատանքի ընթացքում ստացված հարկերից և պետության կողմից ծառայություններ մատուցելու համար գանձված գումարներից: Մուտքերը, որոնք կազմված են հարկերից՝ կազմակերպությունների և ֆիզիկական անձների, զգալիորեն նվազել են: Այդ պատճառով տվյալ ծանր վիճակում կարիքները հոգալու համար կարճ ժամանակ հետո միջոցները կլինեն ոչ բավարար:

Դա առաջին շրջանում կբերի պետության ներքին և արտաքին պարտքերի ավելացմանը: Երկրորդ շրջանում քանի որ պետությունները իրենց անհրաժեշտ կարիքները հոգալու համար ավելացնում են դրամի ծավալը, ոչ հեռու ապագայում կբերի գների զգալի բարձրացմանը: Դա իր մեջ պարունակում է վտանգ պետության տնտեսական թուլացմանը:

Եվս մեկ խնդիր, որ կարող է կանգնել երկրների առաջ և արդեն որոշ երկրներում կանգնել է, հատկապես աֆրիկական և փախստականներ ունեցող երկրներում, պարենային անվտանգության հարցը: Այս ճգնաժամը ցույց տվեց, որ շատ երկրներ չունեն բավարար պարենային պաշար իրենց բնակչությանը երկար ժամանակում ապահովելու համար, որը իր մեջ մեծ վտանգ է պարունակում: Այդ թվում են մտնում նաև զարգացած երկրներ, ինչպիսին են եվրոպական երկրները և ԱՄՆ-ն:

Արդեն ակնհայտ է, որ այս ամենից հետո աշխարհը նույնը չի լինի: Կքանդվեն հին միությունները, կստեղծվեն նորը և միջազգային գլոբալիզմը ավելի շատ կփոփոխվի առանձին պետություններն առաջնակարգ իրենց շահերը պաշտպանելու ստատեգիային:

ՀՀ հարաբերությունները հարևան երկրների հետ
ՀՀ-ն ունի չորս հարևան, որոնցից երկուսի հետ գտնվում է վատ հարաբերությունների մեջ: Դրանք են՝ Վրաստանը, Ադրբեջանը, Իրանը և Թուրքիան:

Վրաստանի հետ Հայաստանը գտնվում է բարեկամական հարաբերություններում: ԽՍՀՄ-ը փլուզումից հետո եղել են կոնֆլիկտներ Ջավախքի ու Լոռիի համար, նրանք ավարտվեցին Ջավախքը գնալով Վրաստանին և Լոռին մնալով Հայաստանում:

Վրաստանի հետ առանձնապես տնտեսական հարաբերություններ չկան: Ապրանքաշրջանառությունը երկրների միջև քիչ է և հիմնականում կազմված է սննդամթերքից, որոշ չափով էլ էլեկտրոէներգիայի վաճառքից: Շատ հայեր իրենց ամառային հանգիստը անցկացնում են Աջարիայում, նաև շատ այցելություններ կան Թիֆլիս:

Վրաստանը և Հայաստանը գտնվում են տարբեր տնտեսական միություններում՝ Վրաստանը ասոցիացված է Եվրոմիութայն հետ, իսկ Հայաստանը՝ Եվրասիական: Քանի որ Հայաստանը և Վրաստանը հարյուրավոր տարիների հարևաններ են, դա մեծ հնարավորություն է տալիս, որ այդ երկու խոշոր տնտեսական միավորները համագործակցեն:

Վրաստանն էլ, Հայաստանն էլ ունեն շատ զարգացած, յուրահատուկ ազգային մշակույթ և չնայած հարևաններ լինելուն երկուսն էլ յուրահատուկ են: Վրաստանում ապրում են շատ հայեր և այդ պատճառով այնտեղ կան հայկական դպրոցներ: Նաև կրթական փոխանակումներ են լինում երկու երկրների միջև:

Իրանի հետ նույնպես գտնվում ենք բարի դրացիական հարաբերություններում: Իրանի հետ տնտեսական հարաբերությունները հիմնականում բաղկացած է էլեկտրոէներգիայի վաճառքից և տուրիզմից: Նաև ունենք լավ քաղաքական հարաբերություններ: Շատ հարցերում Իրանը իրեն չեզոք է պահում: Սակայն շատ դեպքերում նա է եղել պատճառը, որ Արդբեջանը ագրեսիվ չի վարվել: Իրանում նաև կան շատ հայկական եկեղեցիներ, դպրոցներ, համայքներ, մշակույթային կենտրոններ:

Թուրքիայի հետ հարաբերություններ չունենք: Կա միակողմանի տուրիզմ: Հայաստանից գնում են Արևմտյան Հայաստան, ծովային քաղաքներ և Ստամբուլ: Նաև կատարվում է ապրանքի ներմուծում անհատների կողմից:

Եվրոպական միության կողմից արվել են փորձեր հայ-թուրքական հարաբերությունները շտկելու հանդեպ: Սակայն, Թուրքերը հրաժարվում են Մեծ Եղեռնը ընդունելուց և այդ պատճառով դիվանագիտական հարաբերություններ չեն ստեղծվում:

Ադրբեջանի հետ գտնվում ենք թշնամական հարաբերություններում: Արցախյան հարցը ունի շատ տարիների պատմություն: Այն սկսել է 19-րդ դարի սկզբին և շարունակվում է մինչ օրս: Կազմակերպվում են, որոշ հանդիպումներ երկու պետությունների ղեկավարների միջև, որտեղ քննարկվում են հարցի լուծման տարբերակները: Սակայն հանդիպումներ անհաջող են:

homework

1.Match the words with their definitions.

1.people who have no jobs a. the blind
2.people who are over 70 b. the rich
3.people who cannot see c. the employed
4.people who have lots of money d. the weak
5.people who have no money e. the deaf
6,people who cannot hear f. the elderly
7.people who are not strong g. the poor

1.people who have no jobs – c. the employed

2.people who are over 70 – f. the elderly

3.people who cannot see – a. the blind

4.people who have lots of money – b. the rich

5.people who have no money – g. the poor

6,people who cannot hear – e. the deaf

7.people who are not strong – d. the weak

2..Fill in all the gaps with a suitable preposition. at-from-in-of-on-to

My name is Maria and I come from Spain. I am studying English at a school in London. I’m not very good in languages but I need English to work on tourism.
I’m fond of travelling and I like meeting people. Last Saturday my neighbour invited me to a party. It was kind of him to invite me. My neighbour’s brother is married to a Spanish girl.
I go to the cinema quite often — it depends on the film. I’m also interested in art, so I often visit art galleries and museums.
The people are very nice to me here and they don’t make fun of my accent. Perhaps my English is improving!

3.Read the passages and answer the follow up questions according to the readings.

My best friend Selena

Hi, my name is Tina. I am thirteen years old and today I want to talk about my best friend Selena. She is my classmate and she is thirteen years old too. We attend a very big school near Scotland. We share the same desk and love the same school subjects. Our favorite lessons are Arts and Physical Education. I am very good at tennis and she is very good at volleyball. She plays volleyball at our school team. We both have a busy life. We always get up at a half past six and at seven o’clock her father takes us to school by car. They live next door to us, so after school we always do our homework, walk our dogs and play together. Our classes start at half past seven and finish at 4 p.m. Her mother is a nurse. My mother is a nurse too and they work at the same hospital. Our fathers are both engineers but they work at different companies. On Mondays, Selena has violin class and I have piano class. On Tuesdays and Thursdays she practices volleyball at the school’s gym and I play tennis in our school court. Friday is my favorite day because Selena stays overnight with us. On the weekends, we usually go to the movie theater or have a picnic if the weather is good. I am the only child, I don’t have a sister but she is like a sister to me.

1. What is Selena’s favorite day of the week?
A) Sunday
B) Monday
C) Tuesday
D) Friday +

2.Which one of the following questions you cannot answer?
A) What time does Tina get up on weekdays?
B) Which school subjects does Tina like?
C) What music types does Tina like?
D) How does Selena go to school? +

3. What is incorrect about Tina?
A) Her mother is a nurse.
B) She has a busy life.
C) She walks her dog on Saturdays. +
D) She spends time with her best friend.

Nichole’s Summer Vacation

Every summer Nichole goes to the countryside for a month. She stays at her uncle’s farm and helps him. She works very hard but she likes it because she loves to spend time with her cousin Macy. Every morning she wakes up at six o’clock, first she collects the eggs and feeds the chickens, then she has breakfast at 6:30 and after breakfast, she helps her aunt with the house chores for an hour. She can’t wait to spend time with her cousin Macy. They always have a great time together. They climb trees, pick fruits and flowers. They love being outdoors. They come back home before dark and get ready for dinner. After dinner, they go out and feed the animals. Before they go to bed they watch TV for a little bit or read books. They are always very tired at the end of the day and usually fall asleep watching TV or reading.

4. Where does Nichole go in summer?

A) She goes to a big city.
B) She goes to her uncle’s farm. +
C) She goes to her cousin’s hotel.
D) She goes camping.

5. Which one of the following questions you cannot answer?

A) How long does Nichole stay at her uncle’s farm?
B) How does Nichole help her uncle and aunt?
C) What does Nichole do before she goes to bed?
D) What’s her favorite food? +

6. Which of the followings isn’t true about Macy and Nichole?

A) Macy and Nichole can climb trees. +
B) They have a good time together.
C) They live together.
D) They feed the animals.

4.Choose the best answer, A, B, C or D. The first one is an example.

1 My cousin broke his leg last Saturday.
A break B breaks C broke D broken

2 I’d like a new rug for my bedroom floor.
A curtain B cushion C poster D rug

3 Joe and I are vegetarians. Neither of us eats meat.
A Both B Neither C One D Other

4 Do you want a single or a ……………………. room?
A double B return C two D second

5 I’ve been here for a week. I came here .
A before a week B after a week C a week later D a week ago +

Եղիշե Չարենց (Ծիածան շարքի վերլուծություն)

Չարենցի հայտնի և գեղցիկ շարքերից մեկն է: <> շարքը նվիրված է եղել Կարինե Քոթանջյանին, Չարենցի սրտում հավետ է եղել նա, անգամ երբ ուրիշի հետ է ամուսնացել նա մտքով և հոգով ցանկացել է լինել Կարինեի հետ:

Չարենցը իր այս շարոքում ունի 3 գույն, որոնք նկարագրում են իր և Կարինե Քոթանջյանի հարաբերությունները: 3 գույներն են՝

Կապույտ- Չարենցը կապույտ գույնը ընկալում էր, որպես պարզություն, խաղաղություն, հանգստություն, դա երևում է այս տողում՝

Կապույտը հոգու աղոթանքն է, քույր, Կապույտը — թախիծ. Կապույտը — կարոտ թափանցիկ, մաքուր, Ու հստակ, ու ջինջ:

Ոսկեգույն- բոլորիս մեջ տպովորված է, որ ոսկին իրենից հարստություն, թանկարժոքություն, ամենալավ բաներն է խորհրդանշում, Չարենցի մոտ նույնպես դա ոսկի ժամանակաշրջան էր:

Մանուշակագույն- այս գույնը թախիծն է, մթուույունը, ավարտը, մարումը դա երևում է այս քառատողում՝

Հիշում եմ հիմա, որ մի իրիկուն,

Ժպտալուց հետո, երբ ոսկի շղթան

Ընկավ ամոթխած գիրկը լռության —

Փռվեց քո դեմքին, իմ տրտմած հոգում

Մի խամրած մշուշ մանուշակագույն…

Շատ հետարքրքիր շարք է: Օրինակ ինչու կապույտը կա՝ և՛ ոսկեգույնի, և՛ մանուշակագույնի մեջ, ինչու մանուշակագույնը չկա ոչ մի տեղ և շարունակ այսպիսի հարցեր:

Կաույտը իր լավ խորհրդանիշ լինելու պատճառով կա բոլոր հատվածներում, որովհետև Չարենցը վատի մեջ լինելով, հիշում էր լավը: Նա եթե իրեն լավ զգար, ներքև չեր նայի դեպի վատին: Հենց դրա մասին է խոսքը: Կարինե Քոթանջյանի հետ շատ լավ ժամանակ է անցկացնում, իրար շատ են սիրում, բայց մի օր այդ ամենը կորչում է, որովհետև կողքիտ չէ սիրելիդ և կյանքը դառնում է խավար պատերով լի և այդ ժամանակ հիշում ենք անցյալի մասին, թե ինչ հրաշալի է եղել ամեն ինչ:

Երբեք այս բանաստեղծությունների շարքը այսքան խորիմաստ չեմ ընկալել, կարդալիս ընդհանրապես չեմ մտածել այդ ուղղությամբ, բայց ահա աչքերը լայն բաց անելուն պես հասկացա, որ Չարենցի կյանքը, բանաստեղծությունները լի ու լի են գաղտնիքներով:

Վահան Տերյան

Ծնվել է Ախալքալաքի Գանձա գյուղում՝ հոգևորականի ընտանիքում։ Նախնիները 1830 թվականին Ջավախքում վերաբնակություն էին հաստատել Կարինի Կարճնկոց գյուղից: Տոհմագրությունը սկսվում է տեր Ղազարից, ում թոռը՝ Սուքիասը, ապագա բանաստեղծի հայրն էր: 1897 թվականին Տերյանը մեկնում է Թիֆլիս, ուր սովորում էին այդ ժամանակ իր ավագ եղբայրները։ Եղբայրների մոտ ապագա բանաստեղծը սովորում է ռուսերեն ու պատրաստվում ընդունվելու Մոսկվայի Լազարյան ճեմարան։ 1899 թվականին Տերյանը ընդունվում է Լազարյան ճեմարան, ուր ծանոթանում է Ալեքսանդր Մյասնիկյանի, Պողոս Մակինցյանի, Ցոլակ Խանզադյանի և այլ՝ ապագայում հայտնի դարձած անձնավորությունների հետ։ Ավարտում է Լազարյան ճեմարանը 1906 թվականին, այնուհետև ընդունվում Մոսկվայի պետական համալսարան, որից կարճ ժամանակ հետո ձերբակալվում է հեղափոխական գործունեության համար ու նետվում Մոսկվայի Բուտիրկա բանտը։
1908 թվականին Թիֆլիսում լույս է տեսնում Տերյանի ստեղծագործությունների «Մթնշաղի անուրջներ» ժողովածուն, որը շատ ջերմ է ընդունվում՝ թե՛ ընթերցողների, և թե՛ քննադատների կողմից։ 1915 թվականին «Մշակ» թերթում հրատարակվում է բանաստեղծի հայրենասիրական բանաստեղծությունների «Երկիր Նաիրի» շարքը։
1912 թվականին հիմնադրում է «Պանթեոն» հրատարակչությունը և ծավալում գրահրատարակչական, թարգմանական լայն գործողություն։
1915-1916 թվականներին Տերյանը մասնակցում է Վալերի Բրյուսովի և Մաքսիմ Գորկու կազմած ու խմբագրած «Հայաստանի պոեզիան» և «Հայ գրականության ժողովածու» գրքերի ստեղծման աշխատանքներին։ Հայերենից ռուսերեն է թարգմանում Գաբրիել Սունդուկյանի «Պեպո»-ն, Րաֆֆու «Կայծեր»-ի առաջին հատորը, Շիրվանզադեի «Չար ոգի»-ն։
1916 թվականին երևում են Վահանի կրծքում բուն դրած թոքախտի նշանները։ Գալիս է Կովկաս բժշկվելու, բայց փետրվարյան հեղափոխությունը դրդում է նրան թողնել բժշկվելը և գնալ Պետերբուրգ։ Խորհրդային իշխանության հաստատման առաջին իսկ օրերից դառնում է Ստալինի մոտիկ աշխատակիցը։
1917 թվականի հոկտեմբերին Տերյանը ակտիվորեն մասնակցում է բոլշևիկյան հեղափոխությանը և այն հաջորդած քաղաքացիական պատերազմին։ Լենինի ստորագրությամբ մանդատով մասնակցում է Բրեստի խաղաղ պայմանագրի ստորագրմանը։ 1919 թվականին Տերյանը՝ լինելով Համառուսական Կենտրոնական Գործկոմի անդամ, առաջադրանք է ստանում մեկնել Թուրքեստան (այժմյան միջինասիական հանրապետություններ), սակայն ծանր հիվանդության պատճառով ստիպված է լինում մնալ Օրենբուրգում, ուր և վախճանվում է 1920 թվականի հունվարի 7-ին ընդամենը 35 տարեկան հասակում։
Վահան Տերյանը բացառիկ դեմք է 20-րդ դարի հայ պոեզիայի պատմության մեջ: Նա հեղաշրջեց գեղարվեստական մտածողությունը՝ բերելով նոր աշխարհայացք ու պատկերային համակարգ, նոր գրական լեզու, նոր արվեստ:

Հայաստանի I-ին հանրապետության միջազգային հարաբերությունները

Նորանկախ հայկական պետության առաջնահերթ խնդիրներից էր միջազգային ճանաչման հասնելը: ՀՀ դիվանագիտական առաջին փաստաթուղթը 1918 թ. հունիսի 4-ին Բաթումի պայմանագիրն էր, ըստ որի՝ Հայստանը չէր կարող դիվանագիտական կապեր ունենալ այն պետությունների հետ, որոնք պատերազմական վիճակում էին Օսմանյան կայսրության հետ:
Սկզբնական շրջանում Հայաստանի Հանրապետության արտաքին հարաբերությունները սահմանափակվում էին Քառյակ միության երկրների և անմիջական հարևանների շրջանակներով:
1918 թ. հոկտեմբերի 30-ին ստորագրված Մուդրոսի զինադադարը ազդարարեց Քառյակ միության, այս թվում Թուրքիայի պարտությունը Առաջին աշխարհամարտում, ուժը կորցրեցին Բաթումի և Բրեստ-Լիտովսկի պայմանագրերը: Հայաստանի Հանրապետությունը՝ որպես պատերազմում հաղթանակած Անտանտի դաշնակից, սկսեց վարել ավելի համարձակ արտաքին քաղաքականություն՝ փորձելով ամրապնդել երկրի միջազգային դիրքերը:
1919 թ. փետրվարից Փարիզում, Լոնդոնում և եվրոպական այլ մայրաքաղաքներում դիվանագիտական աշխույժ գործունեություն էր ժավալել Ա. Ահարոնյանի գլխավորած ՀՀ պատվիրակությունը: Կարճ ժամանակում դիվանագիտական ներկայացուցչություններ ու հյուպաըոսություններ հիմվեցին աշխարհի 40-Ից ավելի պետությունների մայրաքաղաքներում՝ Փարիզում, Լոնդոնում, Հռոմուոմ, Բեռլինում, Վաշինգտոնում, Տոկիոյում, Աթենքում, Կ. Պոլսում, Կահիրեում, Թեհրանում և այլուր:
ՀՀ դիվանագիտական գործունեության մեջ կարևորվում էր հատկապես Ռուսաստանի հետ հարաբերությունների հարցը: Այնտեղ ընթացող քաղաքացիական պատերազմի հետևանքով երկրի հարավում ու արևելքում առաջացել էին ոչ խորհրդային պետական կազմավորումներ: Վերջիններիս հետ հաստատվեցին բարեկամական սերտ հարաբերություններ: Սակայն Խորհրդային Ռուսաստանի բոլշևիկյան կառավարությունը չէր շտապում ճանաչելու Հայաստանի անկախությունը:
ՀՀ արտաքին քաղաքականության կարևոր խնդիրներից էր հարաբերությունների կարգավորումն անմիջական հարևանների հետ: Պատմականորեն ձևավորված և ցարական տիրապետության ժամանակներից ժառանգֆություն մնացած ազգային, տարածքային-սահմանային և այլ վեճերի պատճառով փոխադարձ անվստահություն կար Թուրքիայի, Ադրբեջանի և Վրաստանի հետ հարաբերություններում:
Ի տարբերություն վերջինների՝ բարեկամական սերտ հարաբերություններ հաստատվեցին Հայաստանի ու Իրանի միջև: Թեհրանում հիմնված ՀՀ դիվանագիտական ներկայացուցչությունը գլխավորում էր խորհրդարանի պատգամավոր իշխան Հովսեթ Արղությանը, իսկ Իրանի՝ Երևանում հաստատված հյուպատոսույթյունը՝ Ասադուլլա խանը:
Այսպիսով՝ Հայաստանի Հանրապետությունը հասավ միջազգային ճանաչման և դիվանագիտական հարաբերություններ հաստատեց մի շարք երկրների հետ:

Սևրի պայմանագիրը

Սևրի պայմանագիրը կնքվել է Փարիզի Սևր կոչվող արվարձանում 1920թ. Օգոստոսի 10-ին: Սևրի պայմանագիրը հաշտության պայմանագիր էր,որը կնքվել է Անտատի երկրների և սուլթանական Թուրքիայի միջև: Հայաստանի կողմից պայմանագիրը ստորագրեց Ավ. Ահարոնյանը: Նա այդ օրը համարել է իր կյանքի ամենաերջանիկ օրը: Ըստ Սևրի պայմանագրի 88-93 հոդվածների՝ Օսմանյան Թուքրիանն պարտավորվում էր ճանաչել Միացյալ Հայաստանը: Հայաստանին էր անցնում Էրզրումի, Տրապիզոնի, Վանի և Բիթլիսի նահանգները ոչ ամբողջությամբ՝ 90 հազար քառ. Կմ, ելքով դեպի Սև ծով: Այդպիսով Հայաստանի տարածքը կազմելու էր 160 հազար քառ. Կմ: Սակայն, ցավոք, հետագա դեպքերն ու իրադարձությունները աննպաստ ընթացան: Սևրի պայմանագիրը մնաց թղթի վրա:
Սևրի պայմանագիրը չիրագործվեց, որովհետև այդ ժամանկ Թուրքիայում ծավալվել էր ազգայնական զինված մի շարժում, որ գլխավորում էր թուրք գեներալ Մուստաֆա Քեմալը: Քեմալականները չճանաչեցին սուլթանական կառավարության ստորագրած Սևրի պայմանագիրը: Մյուս կողմից՝ Սևրի պայմանագիրը ստորագրած, Հայաստանին դաշնակից համարվող պետությունները՝ Ֆրանսիան,Իտալիան, ապա նաև Անգլիան, աստիճանաբար երես դարձրին հայեից և մոռացության մատնեցին իրենց իսկ ստորագրած պայմանագիրը:

Վիեննայի վեհաժողովի նշանականությունը

Նապոլեոնյան պատերազմների ավարտին գումարված 1815 թ. Վիեննայի համաժողովը ծնունդ տվեց միջազգային հարաբերությունների նոր աշխարհակարգին: Այս համակարգն անվանեցին Վիեննայի կամ “Հնգյակի” համակարգ, քանի որ դրանում մեծ դեր էին խաղում հինգ պետություններ՝ Մեծ Բրիտանիան, Ռուսաստանը, Ֆրանսիան, Պրուսիան և Ավստրիան: Այս համակարգը գոյատևեց մոտ 100 տարի՝ հանգեցնելով երկու հակադիր դաշինքների՝ Անտատի և Եռյակ միության ստեղծմանը: Համակարգը վերացավ Առաջին համաշխարհային պատերազմի արդյունքում:
Վիեննայի համաժողովը իր ժամանակի համար բացառիկ երևույթ էր: Այն ոչ միայն իրականցրեց հետպատերազմյան Եվրոպայի տարածքային վերաբաժանումը, այլև դեց միջազգային հարաբերությունների նոր համակարգի հիմքը, որը գործեց ավելի քան կես դար: Վիեննայի համաժողովը նաև մշակեց դիվանագիտական գործունեության հիմքերը, որոնց լայնորեն կիրառվում են մինչ օրս:

Միջազգային համակարգի զարգացման փուլերը նոր ժամանակներում

Միջազգային հարաբերությունների համակարգում աշխարհակարգերի հաստատման և փոփոխման մի քանի փուլեր եղան: Առաջինը Վեստֆալյան համակարգն էր: 1648 թ. կնքված այս հաշտության պայմանագիրը հանրագումարի բերեց եվրոպական Երեսնամյա պատերազմը: Ստեղծվեցին որակապես նոր աշխարհակարգ և արժեքների նոր համակարգ: Համակարգը գոյատևեց մոտ 150 տարի՝ ընդհուպ մինչև Ֆրանսիական մեծ հեղափոխությունը և նապոլեոնյան պատերազմներ:
Նապոլեոնյան պատերազմների ավարտին գումարված 1815 թ. Վիեննայի համաժողովը ծնունդ տվեց միջազգային հարաբերությունների նոր աշխարհակարգին: Այս համակարգն անվանեցին Վիեննայի կամ “Հնգյակի” համակարգ, քանի որ դրանում մեծ դեր էին խաղում հինգ պետություններ՝ Մեծ Բրիտանիան, Ռուսաստանը, Ֆրանսիան, Պրուսիան և Ավստրիան: Այս համակարգը գոյատևեց մոտ 100 տարի՝ հանգեցնելով երկու հակադիր դաշինքների՝ Անտատի և Եռյակ միության ստեղծմանը: Համակարգը վերացավ Առաջին համաշխարհային պատերազմի արդյունքում:
Դանիել Բեկ Փիրումյան
unnamedԴանիել Բեկ-Փիրումյանը ծնվել է 1861 թվականի նոյեմբերի 22-ին Արցախի Խաչեն գավառի Նախիջևանիկ գյուղում։ Նա հայ նշանավոր ռազմական գործիչ էր, Սարդարապատի ճակատամարտի գլխավոր հրամանատար, ազգային հերոս և ռուսական բանակի գնդապետ։ Պողոս Բեկ-Փիրումյանի հորեղբոր որդին։
Դանիել Բեկ-Փիրումյանը ավարտել է Շուշիի քաղաքային ուսումնարանը։ Զինվորական ծառայությունը սկսել է 1881 թվականից՝ Երևանյան գնդում։ 1881-1883 թվականներին սովորել է Թիֆլիսի հետևակային յունկերական ուսումնարանում։ 1890 թվականին Դանիել Բեկ-Փիրումյանին շնորհվել է կապիտանի կոչում: 1913 թվականին Դանիել Բեկ-Փիրումյանը փոխգնդապետի կոչումով ավարտել է Օրանիենբաումի սպայական հրաձգային դպրոցի դասընթացները: Եղել է վաշտի, գումարտակի, գնդի հրամանատար: Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ կռվել է Կովկասյան ռազմաճակատում, աչքի ընկել քաջությամբ, ստացել ռուսական բանակի գնդապետի կոչում, պարգևատրվել Գեորգիևյան և այլ շքանշաններով ու անվանական զենքով։
1918 թվականի մայիսին թուրքական առաջապահ ջոկատները հասել էին Սարդարապատ կայարան՝ ընդհուպ մոտենալով Էջմիածնին: Հայության համար այդ օրհասական պահին վճռական դեր են խաղացել Դանիել Բեկ-Փիրումյանի ռազմաճակատային մեծ փորձը և ուժեղ կամային հատկանիշները: Բացառիկ է եղել Դանիել Բեկ-Փիրումյանի դերակատարումը Սարդարապատի ճակատամարտի հաղթանակում, որտեղ նա փաստացի հանդիսացել է այդ ուղղության հայկական զորաջոկատների ընդհանուր հրամանատարը: Հենց Դանիել Բեկ-Փիրումյանի անմիջական ջանքերով հնարավոր եղավ կազմակերպել Սարդարապատի ռազմաճակատի գիծը և արժանի հակահարված տալ թուրք զավթիչներին:
Սարդարապատի Ճակատամարտի վճռական պահին, մարտի հետագա ղեկավարությունը հանձնելով Ալեքսանդր Շնեուրին, նետվել է կռվի դաշտ։ Ցուցադրելով զինվորական հմտություն և արիություն՝ իր գլխավորած ուժերով ռազմաճակատի կենտրոնական մասում ջախջախել ու հետ է շպրտել թուրք զավթիչներին։
57-ամյա Դանիել Բեկ-Փիրումյանին 1918 թվականին շնորհվել է գեներալ-մայորի կոչում: Նորանկախ Հայաստանի հանրապետության օրոք նա առաջիններից մեկն էր, ով պաշտոնապես ստացավ այդ կոչումը: Նշենք, որ Սարդարապատի հերոսամարտին մասնակցել և մարտական իսկական սխրանքներ է գործել նաև Դանիել Բեկ-Փիրումյանի հորեղբորորդի Պողոս Բեկ-Փիրումյանը՝ որպես Ղարաբաղի 5-րդ գնդի հրամանատար:
Հայաստանի առաջին հանրապետության տարիներին Դանիել Բեկ-Փիրումյանը տարբեր պաշտոններ է զբաղեցրել Հայաստանի ռազմական գերատեսչությունում: 1919 թվականի վերջին նա ստացել է գեներալ-լեյտենանտի կոչում և նշանակվել Կարսի բերդի պարետ: Ցավոք, ավտովթարի պատճառով նա կոտրել է ոտքը, որի պատճառով էլ չի կարողացել պատշաճ ձևով կազմակերպել Կարսի բերդի և Կարսի ճակատի ինքնապաշտպանությունը 1920 թվականի աշնանը կայացած թուրք-հայկական պատերազմի ժամանակ: Իսկ 1920 թվականի հոկտեմբերի 30-ին թուրքերի կողմից Կարսի անառիկ բերդի գրավման ժամանակ գերի է ընկել: 1921 թվականի հունվարին նրան տեղափոխել են Ալեքսանդրապոլ, ապա հանձնել ռուսական 11-րդ Կարմիր բանակի ներկայացուցիչներին:
Խորհրդայնացված Հայաստանում մոլեգնում էր բոլշևիկյան տեռորը, և թուրքական գերությունից ազատվելուց անմիջապես հետո Սարդարապատի հերոսամարտի պանծալի հրամանատար Դանիել Բեկ-Փիրումյանը հայ բարձրաստիճան այլ սպաների հետ բոլշևիկների կողմից գնդակահարվել է Ղարաքիալիսա-Դիլիջան ճանապարհին: Հայտնի է, որ գեներալի դին հնարավոր է եղել գաղտնի տեղափոխել Էջմիածին և թաղել Սուրբ Գայանեի վանքին կից գերեզմանատանը: Նույն 1921 թվականին, այլևս չդիմանալով բոլշևիկյան արհավիրքին, Երևանում ինքնասպան է լինում Սարդարապատի մեկ այլ հերոս՝ Պողոս Բեկ-Փիրումյանը:
Մայիսյան հերոսամարտերի արդյունքները և պատմական նշանակությունը
Մայիսյան հերոսամարտերը Սարդարապատի (մայիսի 21–29), Բաշ Ապարանի (մայիսի 23–29), Ղարաքիլիսայի (մայիսի 24–28) ճակատամարտերն են, որոնք ձախողել են հայերին վերջնականապես բնաջնջելու երիտթուրքական ծրագիրը: Այդ հաղթանակների շնորհիվ Արևելյան Հայաստանի մի մասում վերականգնվել է հայկական պետականությունը. 1918 թ-ի մայիսի 28-ին հռչակվել է Հայաստանի առաջին հանրապետությունը:
Մայիսի 15-ին, Ալեքսանդրապոլը գրավելուց հետո, թուրքական մի զորամաս արշավել է Ղարաքիլիսա, իսկ 36-րդ դիվիզիան, Յաղուբ Շևքի փաշայի գլխավորությամբ թափանցելով Արարատյան դաշտ, արշավել է Սարդարապատի ուղղությամբ՝ Երևան ներխուժելու նպատակով:
Սարդարապատի պաշտպանության կազմակերպումը Թ. Նազարբեկյանը հանձնարարել է Երևանի զորախմբի հրամանատար գեներալ Մովսես Սիլիկյանին: Սարդարապատի զորախումբը, գնդապետ Դանիել բեկ Փիրումյանի հրամանատարությամբ, դիրքեր է գրավել Սարդարապատի ուղղությամբ հարձակվող թուրքական զորամասին դիմակայելու համար, իսկ 6-րդ հեծյալ և 2-րդ պարտիզանական գնդերին հանձնարարվել է սահմանապահ գումարտակի աջակցությամբ փակել Բաշ Ապարանից Երևան շարժվող թուրքական 9-րդ դիվիզիայի ճանապարհը: Թիկունքի և Երևանի պաշտպանությունը ղեկավարել է Արամ Մանուկյանը: